ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦ: ଆଜି ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣାଣି, ଓଡ଼ିଶାର ଦାବି ଉପରେ ନଜର

# ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦ: ଆଜି ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣାଣି, ଓଡ଼ିଶାର ଦାବି ଉପରେ ନଜର

**ଅଣମୌସୁମୀ ଜଳପ୍ରବାହ ଓ କଲମା ବ୍ୟାରେଜ୍ ବିବାଦ ଉପରେ ହୋଇପାରେ ଆଲୋଚନା | ଆପୋସ ସମାଧାନର ଅଗ୍ରଗତିକୁ ନେଇ ବଢ଼ିଲା ଆଶା**

**ଭୁବନେଶ୍ୱର, ଅକ୍ଟୋବର ୧୫:** ଓଡ଼ିଶା ଓ ଛତିଶଗଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଲାଗିରହିଥିବା ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦର ସମାଧାନ ଦିଗରେ ଆଜିର ଦିନ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଛି। ଜଳ ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ଦୁଇ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ମତଭେଦ ଏବଂ ଆପୋସ ବୁଝାମଣା ପାଇଁ ଚାଲିଥିବା ପ୍ରୟାସ ମଧ୍ୟରେ ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲରେ ଆଜି ଶୁଣାଣି ହେବାକୁ ଥିବାରୁ ଏହା ଉପରେ ଉଭୟ ରାଜ୍ୟର ନଜର ରହିଛି।

ଏହି ଶୁଣାଣିରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଜଳ ଆୟୋଗ (CWC)ର ବୈଷୟିକ କମିଟି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ରିପୋର୍ଟ ଏବଂ ବିବାଦୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକରେ ସହମତି ଆଣିବା ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ଆଲୋଚନାର ଅଗ୍ରଗତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇପାରେ।

### ଅଣମୌସୁମୀ ଜଳପ୍ରବାହ ଓ କଲମା ବ୍ୟାରେଜ୍ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ

ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦରେ ସବୁଠାରୁ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉଛି ଅଣମୌସୁମୀ ସମୟରେ ନଦୀର ଜଳପ୍ରବାହ। ବିଶେଷକରି ନଭେମ୍ବରରୁ ମେ’ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାନଦୀରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜଳ ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ହୀରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାରର ଉପରମୁଣ୍ଡରେ ଛତିଶଗଡ଼ ପକ୍ଷରୁ ନିର୍ମିତ କଲମା ବ୍ୟାରେଜ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳ ପ୍ରକଳ୍ପରୁ ଜଳ ବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ମତଭେଦ ରହିଛି। ନଦୀର ନିମ୍ନ ଅବବାହିକାରେ ଜଳ ଉପଲବ୍ଧତା, କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ପାନୀୟ ଜଳ ଯୋଗାଣ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ୁଥିବାରୁ ଓଡ଼ିଶା ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଆସୁଛି।

### ଆପୋସ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଚାଲିଛି ପ୍ରୟାସ

ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲରେ ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇ ସହିତ ଦୁଇ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଜରିଆରେ ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟାସ ଜାରି ରହିଛି। ଅକ୍ଟୋବର ୧ ତାରିଖରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ହୋଇଥିବା ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକରେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ, ଛତିଶଗଡ଼ର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଦେଓ ସାଏ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ଜଳଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରୀ ସି.ଆର୍. ପାଟିଲ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ।

କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଜଳ ଆୟୋଗର ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ଆଲୋଚନା ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ। ତେବେ ଆଲୋଚନାରେ କେଉଁ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସହମତି ହୋଇଛି ଏବଂ କେଉଁ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବେ ବି ଅସମାହିତ ରହିଛି, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।

### ଓଡ଼ିଶାର କୃଷି ଓ ପାନୀୟ ଜଳ ପାଇଁ ମହାନଦୀର ଗୁରୁତ୍ୱ

ମହାନଦୀ ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଜୀବନଜୀବିକାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆଧାର। କୃଷି, ଶିଳ୍ପ, ପାନୀୟ ଜଳ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଏହି ନଦୀର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅତ୍ୟଧିକ। ବିଶେଷକରି ଖରାଦିନେ ନଦୀର ଜଳପ୍ରବାହ ହ୍ରାସ ପାଇଲେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳର ଚାଷବାସ ଓ ଜଳ ଯୋଗାଣ ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ।

ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅଣମୌସୁମୀ ସମୟରେ ନଦୀରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ଜଳପ୍ରବାହ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ଜଳ ବ୍ୟବହାରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆଣିବା ଏବଂ ଉଭୟ ରାଜ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଜରୁରୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି।

### ଆଜିର ଶୁଣାଣିରୁ କ’ଣ ଆଶା?

ବୈଷୟିକ କମିଟିର ରିପୋର୍ଟ, ଆପୋସ ଆଲୋଚନାର ଅଗ୍ରଗତି ଏବଂ ଜଳପ୍ରବାହ ସମ୍ପର୍କିତ ବିବାଦୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆଜିର ଶୁଣାଣିର ଦିଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିପାରେ। ଓଡ଼ିଶାର ଦାବିକୁ କେତେ ଗୁରୁତ୍ୱ ମିଳିବ, କଲମା ବ୍ୟାରେଜ୍ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କୌଣସି ସହମତିର ରାସ୍ତା ଖୋଲିବ କି ନାହିଁ ଏବଂ ବିବାଦର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ପାଇଁ କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବ—ଏହି ସବୁ ଦିଗ ଉପରେ ରହିଛି ନଜର।

ଦୀର୍ଘବର୍ଷର ଏହି ବିବାଦର ସମାଧାନ କେବଳ ଦୁଇ ରାଜ୍ୟର ଜଳ ବଣ୍ଟନ ସମସ୍ୟାକୁ ଦୂର କରିବ ନାହିଁ, ବରଂ ଚାଷୀ, ଶିଳ୍ପ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜଳ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ତେଣୁ ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦରେ ଆଜିର ଶୁଣାଣିର ଫଳାଫଳ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଶାବାସୀ।