ଭୂମିକା – କୌଣସି ବି ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାର ମେରୁଦଣ୍ଡ ହେଉଛି ‘ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାର’। ସମାଜର ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଏହି ଶ୍ରେଣୀର ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ମାତ୍ର ଆଜିର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅର୍ଥନୈତିକ ପରିଦୃଶ୍ୟରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରର ଆୟ ଓ ବ୍ୟୟ ମଧ୍ୟରେ ତାଳମେଳ ରଖିବା ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ପାଲଟିଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ସୀମିତ ଆୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ଆକାଶଛୁଆଁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି — ଏହି ଦୁଇ ଚକ ମଝିରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତର ଜୀବନଯାପନ ଆଜି ଏକ ଜଟିଳ ଗଣିତରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।
ଆୟର ସୀମା ଓ ବ୍ୟୟର ବ୍ୟାପ୍ତି
ଜଣେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିର ଆୟ ପ୍ରାୟତଃ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, କିନ୍ତୁ ତା’ର ବ୍ୟୟର ତାଲିକା ଅସୀମ। ଆଜିର ସମୟରେ ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିମ୍ନମତେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ:
- ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ: ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାର ପାଇଁ ପିଲାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପୁଞ୍ଜି। ବେସରକାରୀ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନର ମହଙ୍ଗା ଫି’ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାର ବର୍ଦ୍ଧିତ ଖର୍ଚ୍ଚ ପରିବାରର ବଜେଟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଗାଡ଼ି ଦେଉଛି।
- ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଉଟି ସାମଗ୍ରୀ: ତେଲ, ଡାଲି, ପନିପରିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରୋଷେଇ ଗ୍ୟାସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଥିରେ ଦରବୃଦ୍ଧି ପରିବାରର ‘ମାସିକ ବଜେଟ୍’କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି।
- ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ: ଆଧୁନିକ ସମାଜରେ ନିଜକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରଖିବା ପାଇଁ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍, ଇଣ୍ଟରନେଟ୍, ଏବଂ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟବହାର ଏବେ ଆବଶ୍ୟକତା ପାଲଟିଛି, ଯାହା ପକେଟ୍ ଉପରେ ଅଧିକ ଚାପ ପକାଉଛି।
ସଞ୍ଚୟର ସଙ୍କଟ
ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରରେ “ଆଗ ସଞ୍ଚୟ, ପରେ ବ୍ୟୟ” ନୀତି ଚାଲୁଥିଲା। ମାତ୍ର ଏବେ ସ୍ଥିତି ଓଲଟି ଯାଇଛି। ମାସ ଶେଷ ବେଳକୁ ହାତ ଖାଲି ହୋଇଯାଉଥିବାରୁ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ସଞ୍ଚୟ କରିବା ଏକ ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ମନେହେଉଛି। କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡ ଏବଂ ସହଜ କିସ୍ତି (EMI) ର ମାୟାଜାଲ ମଧ୍ୟବିତ୍ତଙ୍କୁ ଋଣଯନ୍ତାରେ ଛନ୍ଦି ଦେଉଛି।
ସମାଧାନର ପନ୍ଥା କ’ଣ?
ଏହି ଆହ୍ୱାନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ କେବଳ ସରକାରୀ ସହାୟତା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ବରଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରେ କିଛି ସଂସ୍କାର ଆବଶ୍ୟକ:
- ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ପ୍ରତି ମାସରେ ‘ଆବଶ୍ୟକତା’ ଏବଂ ‘ଇଚ୍ଛା’ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବୁଝି ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ।
- ଅତିରିକ୍ତ ଆୟର ଉତ୍ସ: ଆଜିର ଯୁଗରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଆୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ କିଛି ନା କିଛି ରୋଜଗାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
- ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ଲାଭ: ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୀମା ଏବଂ ସରକାରୀ ସଞ୍ଚୟ ଯୋଜନାର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଜରୁରୀ।
ନିଷ୍କର୍ଷ – ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାର ହେଉଛି ସମାଜର ଶକ୍ତି। ଯଦି ଏହି ଶ୍ରେଣୀ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ଗତିହୀନ ହୋଇପଡ଼ିବ। ତେଣୁ ସରକାର ମଧ୍ୟବିତ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଟିକସ ରିହାତି ଓ ଦରବୃଦ୍ଧି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦିଗରେ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ସହ ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଆର୍ଥିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ତେବେ ଯାଇ ଏହି ‘ଆୟ-ବ୍ୟୟ’ର ଯୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବିଜୟୀ ହୋଇପାରିବ।