ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତକୁ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ: ୪୦୫ ରଣନୈତିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀର ଷଷ୍ଠ ସ୍ୱଦେଶୀକରଣ ତାଲିକା ଜାରି
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତକୁ ଆତ୍ମନିର୍ଭର କରିବା ଦିଗରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ ବିଭାଗ (DDP) ପକ୍ଷରୁ ୪୦୫ଟି ରଣନୈତିକ ଭାବେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମଗ୍ରୀକୁ ନେଇ ଷଷ୍ଠ ସକାରାତ୍ମକ ସ୍ୱଦେଶୀକରଣ ତାଲିକା (PIL) ଅଧିସୂଚିତ କରାଯାଇଛି।
ଏହି ୪୦୫ଟି ସାମଗ୍ରୀର ଆନୁମାନିକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ମୂଲ୍ୟ ୩,୦୭୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଛି। ତାଲିକାରେ ଲାଇନ୍ ରିପ୍ଲେସେବଲ୍ ୟୁନିଟ୍, ସବ୍-ସିଷ୍ଟମ୍, ସବ୍-ଆସେମ୍ବଲି, ସ୍ପେୟାର ପାର୍ଟ୍ସ, କମ୍ପୋନେଣ୍ଟ୍ସ ଓ କଞ୍ଚାମାଲ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ରହିଛି।
ଏଥିରେ ଭାରତୀୟ ତଟରକ୍ଷୀ ବାହିନୀ (ICG)ର ୧୬ଟି ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗ (DPSU)ର ୩୮୯ଟି ସାମଗ୍ରୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି।
କେଉଁ କେଉଁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ସାମିଲ?
ସ୍ୱଦେଶୀକରଣ ତାଲିକାରେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ ସହ ଜଡ଼ିତ ସାମଗ୍ରୀ ରହିଛି। ଏଥିରେ—
- ଏଡଭାନ୍ସଡ୍ ଲାଇଟ୍ ହେଲିକପ୍ଟର, ଲାଇଟ୍ ୟୁଟିଲିଟି ହେଲିକପ୍ଟର, SU-30MKI ଓ ଲାଇଟ୍ କମ୍ବାଟ୍ ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ
- AL-31FP ଇଞ୍ଜିନ୍
- T-72, T-90 ଓ BMP-II ଭଳି ସାଞ୍ଜୋଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ
- ଯୁଦ୍ଧଜାହାଜ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସାମଗ୍ରୀ
- Konkurs-M, Invar ଓ MRSAM ଭଳି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ
- ରାଡାର, ସୋନାର, ଫାୟାର କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଓ ସାଟେଲାଇଟ୍ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍
- ଉଚ୍ଚ ବିସ୍ଫୋରକ ଟ୍ୟାଙ୍କ ବିରୋଧୀ ଗୋଳାବାରୁଦ ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉପକରଣ
ସାମିଲ ହୋଇଛି।
ଦେଶୀ ଶିଳ୍ପକୁ ମିଳିବ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାମଗ୍ରୀର ସ୍ୱଦେଶୀକରଣ ପାଇଁ ଏକ ସୂଚକ ସମୟସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ସ୍ୱଦେଶୀକରଣ ସଫଳ ହେବା ପରେ ଏହି ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପଠାରୁ କ୍ରୟ କରାଯିବ।
DPSU ଓ ICG ଶିଳ୍ପ ସହଯୋଗରେ, ବିଶେଷକରି MSMEଗୁଡ଼ିକର ଅଂଶଗ୍ରହଣ ସହ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବିକାଶ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ସ୍ୱଦେଶୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ।
ଆମଦାନୀ ନିର୍ଭରତା କମାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟ
ଏହି ଷଷ୍ଠ ସକାରାତ୍ମକ ସ୍ୱଦେଶୀକରଣ ତାଲିକା ‘ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ’ ଅଭିଯାନ ଅଧୀନରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନରେ ସ୍ୱାବଲମ୍ବନ ବଢ଼ାଇବାର ଆଉ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ। ଏହା ଦେଶୀ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ନୂଆ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସହ ନିବେଶ, ଗବେଷଣା ଓ ନବସୃଜନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବ। ଏଥିସହ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଦେଶୀ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଭାରତର ନିର୍ଭରଶୀଳତା ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇବ।
‘ସୃଜନ’ ପୋର୍ଟାଲର ଗୁରୁତ୍ୱ
ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ ବିଭାଗ ୨୦୨୦ ଅଗଷ୍ଟରେ ‘ସୃଜନ ଡିଫେନ୍ସ ପୋର୍ଟାଲ’ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏହି ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗ ଓ ସେବା ମୁଖ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱଦେଶୀ ବିକାଶ ଓ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ MSME ଏବଂ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ସମେତ ଦେଶୀ ଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ ଉପଲବ୍ଧ କରାଇଥାନ୍ତି।
ଜୁନ୍ ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୋର୍ଟାଲ ମାଧ୍ୟମରେ ୩୩,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀର ସ୍ୱଦେଶୀକରଣ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏଥିରେ ପ୍ରଥମ ୫ଟି ସକାରାତ୍ମକ ସ୍ୱଦେଶୀକରଣ ତାଲିକାରେ ଅଧିସୂଚିତ ୫,୦୧୨ଟି ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
ଗତ ୫ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୧୫,୭୦୦ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀର ସଫଳ ସ୍ୱଦେଶୀକରଣ ହୋଇଛି। ଏହା ଫଳରେ ପ୍ରାୟ ୯,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଆମଦାନୀ ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ହୋଇଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।
ଏହାଛଡ଼ା, ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ DPSUଗୁଡ଼ିକ ଦେଶୀ ବିକ୍ରେତାଙ୍କୁ ପ୍ରାୟ ୧୦,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର କ୍ରୟ ଆଦେଶ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ସହ ‘ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ’ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଗତି ଦେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
