ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଗଣପର୍ବକୁ ଆଧାର କରି ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜ ର ଏକ ବିଶେଷ ରିପୋର୍ଟ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଗଲା:
ବିଶେଷ ରିପୋର୍ଟ: ଓଡ଼ିଶାରେ ଫଗୁ ଦଶମୀ ଓ ହୋଲିର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରା
[ସ୍ଥାନ: ଅନୁଗୋଳ/ଭୁବନେଶ୍ୱର] [ବ୍ୟୁରୋ ରିପୋର୍ଟ: ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜ]
ଓଡ଼ିଶାର ବାର ମାସରେ ତେର ପର୍ବ ମଧ୍ୟରେ ବସନ୍ତ ଋତୁର ଏହି ରଙ୍ଗର ପର୍ବ ‘ହୋଲି’ ବା ‘ଦୋଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା’ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ବହନ କରେ। ଫଗୁ ଦଶମୀଠାରୁ ହିଁ ରାଜ୍ୟର ପୁରପଲ୍ଲୀରେ ଫଗୁ ଖେଳର ଶୁଭାରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ଓ ସାମାଜିକ ସଦଭାବନାର ଏକ ଅପୂର୍ବ ସମନ୍ୱୟ।
ଫଗୁ ଦଶମୀ: ରଙ୍ଗର ପ୍ରଥମ ପରଶ
ଫାଲ୍ଗୁନ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ ବା ଫଗୁ ଦଶମୀଠାରୁ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସମେତ ଗାଁ ଗାଁରେ ଥିବା ରାଧାକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଫଗୁ ଲାଗି ହୋଇଥାଏ। ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଦିନଠାରୁ ଦୋଳ ଗୋସାଇଁ ବିମାନରେ ବସି ଗ୍ରାମ ପରିକ୍ରମା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଭକ୍ତମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଫଗୁ ଅର୍ପଣ କରି ଜୀବନର ସବୁ ଦୁଃଖ ଭୁଲି ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗେଇ ହେବାକୁ ସଂକଳ୍ପ ନିଅନ୍ତି।
ଦୋଳ ଯାତ୍ରା ଓ ମେଲଣର ମହୋତ୍ସବ
ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତିରେ ‘ଦୋଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା’ କେବଳ ରଙ୍ଗର ଖେଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଦେବତା ଓ ଭକ୍ତଙ୍କ ମିଳନର ପର୍ବ।
- ଘଣ୍ଟ ଓ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ: ଗାଁ ଗାଁରେ ବିମାନ ପରିକ୍ରମା ସମୟରେ ମୃଦଙ୍ଗ, ଝାଞ୍ଜ ଓ ହରିନାମ ସଂକୀର୍ତ୍ତନରେ ପରିବେଶ ଭକ୍ତିମୟ ହୋଇଉଠେ।
- ମେଲଣ ପଡ଼ିଆ: ବିଭିନ୍ନ ଗ୍ରାମର ବିମାନ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ‘ମେଲଣ’ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ, ଯାହା ଭାଇଚାରାର ଏକ ପ୍ରତୀକ।
ସାମାଜିକ ଗୁରୁତ୍ୱ
ହୋଲି ପର୍ବ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ସମାଜରେ ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ, ଧନୀ-ଦରିଦ୍ରର ଭେଦଭାବ ଭୁଲି ସମସ୍ତେ ଏକ। ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜ ତରଫରୁ ଏହି ଅବସରରେ ସମସ୍ତ ଦର୍ଶକ ଓ ପାଠକଙ୍କୁ ଶୁଭକାମନା ଜଣାଇବା ସହ “ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ରଙ୍ଗ” ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି।
୧. ଫଗୁ ଦଶମୀ ଓ ‘ଚାଚେରୀ’ ଲୀଳା
ଓଡ଼ିଶାର ବିଶେଷ କରି ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଫଗୁ ଦଶମୀଠାରୁ ‘ଚାଚେରୀ’ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ଦୋଳଗୋବିନ୍ଦ, ଶ୍ରୀଦେବୀ ଓ ଭୂଦେବୀ ବିମାନରେ ବସି ବେଣ୍ଟପୋଖରୀ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ରାଧାକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମଲୀଳା ସମ୍ପର୍କିତ ଜଣାଣ ଓ ଭଜନ ଗାନ କରାଯାଏ।
୨. ଦୋଳ ବିମାନ ଓ ଗ୍ରାମ ପରିକ୍ରମା
ଗାଁ ଗାଁରେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ସୁସଜ୍ଜିତ ଦୋଳ ବିମାନରେ ବସାଇ ପ୍ରତି ଘର ଦ୍ୱାରକୁ ନିଆଯାଏ।
- ଭୋଗ ଅର୍ପଣ: ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ନିଜ ଦ୍ୱାର ଆଗରେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ନୂଆ ଗୁଆ, ଚାଉଳ, ଫଳ ଓ ଫଗୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି।
- ହରିଲୁଟ: ବିମାନ ଆଗରେ ପତାକା ଧରି ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ‘ହରିବୋଲ’ ଧ୍ୱନି ଦେଇ ବାଟସାରା ପତାସା ଓ ମିଠା ବାଣ୍ଟିଥାନ୍ତି, ଯାହାକୁ ‘ହରିଲୁଟ’ କୁହାଯାଏ।
୩. ପାଞ୍ଜି ପଠନ (ନୂତନ ବର୍ଷର ଆଭାସ)
ଦୋଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ନୂଆ ପାଞ୍ଜି ପଠନ କରାଯାଏ। ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ମନ୍ଦିର ବା ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗୀରେ ବସି ଆଗାମୀ ବର୍ଷର ଶୁଭାଶୁଭ, ବର୍ଷା ଓ ଫସଲ ବିଷୟରେ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ଜଣାଇଥାନ୍ତି। ଏହା ଗ୍ରାମୀଣ ଜୀବନଶୈଳୀର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ।
୪. ହୋଲି କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ? (ପୌରାଣିକ ମହତ୍ତ୍ୱ)
- ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦ: ଅଧର୍ମ ଉପରେ ଧର୍ମର ବିଜୟର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ‘ହୋଲିକା ଦହନ’ କରାଯାଏ। ରାକ୍ଷସୀ ହୋଲିକା ନିଆଁରେ ପୋଡ଼ି ପାଉଁଶ ହୋଇଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ।
- ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୋପଲୀଳା: ଗୋପପୁରରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହ ଫଗୁ ଖେଳି ଏହି ରଙ୍ଗର ପର୍ବକୁ ଅମର କରିଥିଲେ।
୫. ଓଡ଼ିଶାର ବିଶେଷ ଖାଦ୍ୟ: ଦୋଳ ପଣା
ହୋଲି ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ‘ଦୋଳ ପଣା’ ଓ ‘ଅର୍ଣ୍ଣା’ (ଚାଉଳ ଓ ଡାଲିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଭୋଗ) ର ପ୍ରସାଦ ସେବନ କରାଯାଏ। ଗରମ ଦିନର ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବାରୁ ଏହି ଥଣ୍ଡା ପଣା ଶରୀର ପାଇଁ ହିତକର ହୋଇଥାଏ।
“ରଙ୍ଗର ଏହି ପର୍ବ ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନରେ ସୁଖ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶାନ୍ତି ଭରିଦେଉ।” > – ଟିମ୍ ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜ
