ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଆଜି ପବିତ୍ର ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି। ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁଯାୟୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ଧନୁ ରାଶିରୁ ମକର ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ଶୁଭ ‘ଉତ୍ତରାୟଣ’ ଗତି। ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ଏହି ଦିନଟିର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗଭୀର, ଯାହା କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରକୃତି ଓ ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ନିବିଡ଼ ସମ୍ପର୍କର ଏକ ପ୍ରତୀକ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ନିଆରା ପରମ୍ପରା
ଓଡ଼ିଶାର କୋଣ ଅନୁକୋଣରେ ଏହି ପର୍ବକୁ ଅତି ଉତ୍ସାହର ସହ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଓଡ଼ିଆ ଘରର ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ଆଜିର ଦିନରେ ନୂଆ ଧାନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ‘ମକର ଚାଉଳ’ ଭୋଗ ଲଗାଯାଏ। ଚାଉଳ, ଛେନା, କଦଳୀ, ନଡିଆ, ଆଖୁ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଫଳମୂଳକୁ ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ନୈବେଦ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଥାଏ।
- ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ବିଶେଷ ନୀତି: ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ‘ମକର ଚଉରାଶି’ ବେଶରେ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଇ ‘ମକର ଅବଢ଼ା’ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।
- ମକର ବେଢା: ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ଦିନରେ ନୂଆ ଶସ୍ୟକୁ ପୂଜା କରିବା ସହ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ମେଳା ଓ ମହୋତ୍ସବର ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ।
- କେନ୍ଦ୍ରାପଡାର ବଳଦେବଜୀଉ: ତୁଳସୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଳଦେବଜୀଉଙ୍କ ପାଖରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମକର ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।
ସାମାଜିକ ସଂହତିର ପର୍ବ
ଏହି ଦିନରେ ଗାଁ ଗହଳିରେ ‘ମକର ବସିବା’ ବା ସାଙ୍ଗ ହେବାର ଏକ ନିଆରା ପରମ୍ପରା ରହିଛି। ପୁରୁଷ-ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା-ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ମକର’ ବସି ସେମାନେ ଜୀବନ ସାରା ପାଇଁ ଏକ ଅତୁଟ ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇଥାନ୍ତି। ଏହା ସମାଜରେ ଭ୍ରାତୃଭାବ ଓ ଏକତା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ।
ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ ବିଭିନ୍ନ ନାମ
ଭାରତ ଏକ ବିବିଧତାର ଦେଶ। ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତିକୁ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ପାଳନ କରାଯାଏ:
- ତାମିଲନାଡୁ: ପୋଙ୍ଗଲ (Pongal)
- ପଞ୍ଜାବ: ଲୋହରି (Lohri)
- ଆସାମ: ଭୋଗାଲି ବିହୁ (Bhogali Bihu)
- ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଓ ବିହାର: ଖିଚେଡି (Khichdi)
- ଗୁଜରାଟ: ଉତ୍ତରାୟଣ (ଏହି ଦିନରେ ସେଠାରେ ଆକାଶ ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗର ଗୁଡ଼ିରେ ଭରିଯାଏ)।
ବୈଜ୍ଞାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ
ବୈଜ୍ଞାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଦେଖିଲେ, ଆଜିଠାରୁ ଦିନ ବଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏବଂ ରାତି ଛୋଟ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଦିନଠାରୁ ଶୀତର ପ୍ରକୋପ ଧୀରେ ଧୀରେ କମିବା ସହ ବସନ୍ତ ଋତୁର ପଦଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍ତରାୟଣ ଗତି ଶରୀର ଓ ମନକୁ ନୂତନ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।
ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଏମିତି ପର୍ବ ଯାହା ଆଲୋକର ଅନ୍ଧକାର ଉପରେ ବିଜୟ ଏବଂ ନୂତନ ଆଶାର ସଞ୍ଚାର। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଏହି ପର୍ବ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରେ ସୁଖ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶାନ୍ତି ଆଣିଦେଉ – ଏତିକି କାମନା।
ବ୍ୟୁରୋ ରିପୋର୍ଟ, ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜ୍।
