ଏହି ବିଷୟଟି ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ପ୍ରକୃତିକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହା ଉପରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ଲେଖା ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା:
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ବହୁମୁଖୀ ଜ୍ଞାନ ବନାମ ଏକକ ଗ୍ରନ୍ଥର ଅଭାବ: ଏକ ବିବାଦୀୟ ପ୍ରଶ୍ନର ସମୀକ୍ଷା
ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜ୍ ବ୍ୟୁରୋ
ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଥାଏ: “ଅନ୍ୟ ଧର୍ମ ପରି ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ କାହିଁକି ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ନାହିଁ?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି ଅନେକ ସମୟରେ ଅବୁଝାମଣା ଏବଂ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ତେବେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଦେଖିଲେ, ଏହା ଏହାର ଦୁର୍ବଳତା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ‘ବ୍ୟାପକତା’ ଏବଂ ‘ସହନଶୀଳତା’ର ପ୍ରମାଣ।
ସୀମିତ ଗ୍ରନ୍ଥ କାହିଁକି ନାହିଁ?
ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଧର୍ମ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ, ଜଣେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବାରୁ ସେହି ଧର୍ମର ଏକ ପ୍ରାଧିକୃତ ଗ୍ରନ୍ଥ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ସନାତନ ବା ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ କୌଣସି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନୁହେଁ। ଏହା ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷର ଋଷି-ମୁନିଙ୍କ ଅନୁଭୂତି, ଚିନ୍ତନ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ସତ୍ୟର ସଂଗ୍ରହ। ଏହା ଏକ ‘ଜୀବନ ଜିଇବାର କଳା’ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ଗୋଟିଏ ପୁସ୍ତକରେ ସୀମାବଦ୍ଧ କରିବା ଅସମ୍ଭବ।
ବିବାଦର କାରଣ କଣ?
ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଆମର ‘ପ୍ରେକ୍ଷାପଟ୍ଟ’ (Perspective)। ଅନେକ ସମୟରେ ଲୋକେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମର ମଡେଲରେ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଫଳରେ:
- ଅସ୍ପଷ୍ଟତା: ଯେତେବେଳେ କେହି ପଚାରନ୍ତି “ତୁମର ମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ କଣ?”, ସେତେବେଳେ କେହି ‘ଗୀତା’ କହନ୍ତି ତ ଆଉ କେହି ‘ବେଦ’। ଏହି ଭିନ୍ନତାକୁ ଅଜ୍ଞତା ବୋଲି ଭାବିବା ଏକ ବିବାଦର ଆରମ୍ଭ କରେ।
- ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମର ଅଭାବ: କୌଣସି ଏକକ ଗ୍ରନ୍ଥ ନଥିବାରୁ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ନିଜ ନିଜର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥାନ୍ତି, ଯାହାକୁ କିଛି ଗୋଷ୍ଠୀ ବିବାଦୀୟ ବୋଲି ଦାବି କରନ୍ତି।
ସତ୍ୟ ସନାତନର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଗ୍ରନ୍ଥର ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ‘ମାର୍ଗଦର୍ଶକ’ର। ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଭାଷାରେ, ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଲିଖିତ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ‘ଅନୁଭୂତି’ ଉପରେ ଆଧାରିତ।
- ବେଦ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନର ଆଧାର।
- ଉପନିଷଦ ହେଉଛି ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ।
- ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ହେଉଛି ବ୍ୟବହାରିକ ଜୀବନର ଦର୍ଶନ।
ଉପସଂହାର
ସନାତନ ଧର୍ମର ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି— “ଏକଂ ସଦ୍ ବିପ୍ରା ବହୁଧା ବଦନ୍ତି” (ସତ୍ୟ ଗୋଟିଏ, କିନ୍ତୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏହାକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି)। ଏହି ଦର୍ଶନ ହିଁ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମକୁ ଏକ ବୃହତ୍ତର ମାନବିକତା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଗୋଟିଏ ପୁସ୍ତକ ଖୋଜୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ଏକ ମହାସାର, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବିଶାଳ ସାଗର ସଦୃଶ।
ତେଣୁ, ଗ୍ରନ୍ଥ ନଥିବାଟା ବିବାଦ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ବିଚାରର ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ବୌଦ୍ଧିକ ବିସ୍ତାରର ପ୍ରତୀକ।
ଏହି ବିଷୟରେ ଆପଣଙ୍କ ମତରେ ଆଉ କେଉଁ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଧିକ ଆଲୋଚନା ହେବା ଦରକାର?
ସନାତନ ଧର୍ମ ବ୍ୟତୀତ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ରହିଛି, ଯାହା ସେହି ଧର୍ମର ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ। ନିମ୍ନରେ କିଛି ପ୍ରମୁଖ ଧର୍ମ ଓ ସେମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା ଦିଆଗଲା:
| ଧର୍ମ | ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ |
|---|---|
| ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମ | ବାଇବେଲ (Bible) |
| ଇସଲାମ ଧର୍ମ | କୁରାନ (Quran) |
| ଶିଖ୍ ଧର୍ମ | ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବ (Guru Granth Sahib) |
| ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ | ତ୍ରିପିଟକ (Tripitaka) |
| ଜୈନ ଧର୍ମ | ଆଗମ ସୂତ୍ର (Agamas) |
| ୟହୁଦୀ ଧର୍ମ (Judaism) | ତୋରାଃ (Torah) |
| ପାର୍ସୀ ଧର୍ମ (Zoroastrianism) | ଅବେସ୍ତା (Avesta) |
ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପର୍କରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂଚନା:
- ବାଇବେଲ (ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ଧର୍ମ): ଏହା ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ – ଓଲ୍ଡ ଟେଷ୍ଟାମେଣ୍ଟ (Old Testament) ଏବଂ ନ୍ୟୁ ଟେଷ୍ଟାମେଣ୍ଟ (New Testament)। ଏଥିରେ ଯୀଶୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଜୀବନୀ ଏବଂ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ବାଣୀ ରହିଛି।
- କୁରାନ (ଇସଲାମ ଧର୍ମ): ମୁସଲମାନମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହା ହେଉଛି ଈଶ୍ୱର (ଆଲ୍ଲା)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୟଗମ୍ବର ମହମ୍ମଦଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ବାର୍ତ୍ତା।
- ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବ (ଶିଖ୍ ଧର୍ମ): ଏହା ଶିଖ୍ମାନଙ୍କର ଦଶ ଜଣ ଗୁରୁଙ୍କ ବାଣୀର ସଂଗ୍ରହ। ଶିଖ୍ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀମାନେ ଏହାକୁ ଜୀବନ୍ତ ଗୁରୁ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
- ତ୍ରିପିଟକ (ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ): ଏଥିରେ ଭଗବାନ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଶିକ୍ଷା, ନୀତି ନିୟମ ଏବଂ ଦାର୍ଶନିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ।
- ଆଗମ ସୂତ୍ର (ଜୈନ ଧର୍ମ): ଭଗବାନ ମହାବୀରଙ୍କ ଶିକ୍ଷାର ସଂଗ୍ରହକୁ ଆଗମ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଅହିଂସା ଓ ସତ୍ୟର ମାର୍ଗ ଦେଖାଏ।
ଏହି ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥ ମାନବ ସମାଜକୁ ଶାନ୍ତି, ସଦ୍ଭାବନା ଏବଂ ନୀତିନିୟମ ସହ ବଞ୍ଚିବାର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସନାତନ ଧର୍ମର ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ: ଜ୍ଞାନ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଅମୂଲ୍ୟ ଭଣ୍ଡାର
ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜ୍ ବ୍ୟୁରୋ
ସନାତନ ଧର୍ମ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ସର୍ବପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ଜୀବନ୍ତ ଧର୍ମ। ଏହା କେବଳ କିଛି ପୂଜାପାଠର ପରମ୍ପରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଜୀବନଶୈଳୀ। ଏହି ମହାନ ଧର୍ମର ମୂଳଦୁଆ ହେଉଛି ଏହାର ଅଗାଧ ଜ୍ଞାନଭଣ୍ଡାର, ଯାହାକୁ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଉ। ସନାତନ ଧର୍ମର ଏହି ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ କାଳଜୟୀ ଏବଂ ସମଗ୍ର ମାନବଜାତି ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ।
ବେଦ: ସନାତନ ଧର୍ମର ମୂଳ ଆଧାର
ସନାତନ ଧର୍ମରେ ବେଦକୁ ସର୍ବୋପରି ଏବଂ ଅପୌରୁଷେୟ (ଈଶ୍ୱର ପ୍ରଦତ୍ତ) ମାନାଯାଏ। ବେଦ ସଂଖ୍ୟାରେ ଚାରୋଟି:
- ଋଗ୍ବେଦ: ଏହା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ, ଯେଉଁଥିରେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ସ୍ତୁତି ବର୍ଣ୍ଣିତ।
- ଯଜୁର୍ବେଦ: ଏଥିରେ ଯଜ୍ଞ ଓ କର୍ମକାଣ୍ଡର ବିଧିବିଧାନ ରହିଛି।
- ସାମବେଦ: ଏହା ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଭକ୍ତିର ବେଦ।
- ଅଥର୍ବବେଦ: ଏଥିରେ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ, ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଜୀବନର ତଥ୍ୟ ରହିଛି।
ଉପନିଷଦ: ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ
ଉପନିଷଦଗୁଡ଼ିକ ବେଦର ଶେଷ ଭାଗ ବା ‘ବେଦାନ୍ତ’ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏଥିରେ ଜୀବ, ଜଗତ ଓ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଦାର୍ଶନିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ରହିଛି, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟକୁ ମୋକ୍ଷର ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଥାଏ।
ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ: ଜୀବନର ଶିକ୍ଷା
ସନାତନ ଧର୍ମକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ଇତିହାସ ଏବଂ ପୁରାଣର ଭୂମିକା ଅତୁଳନୀୟ:
- ରାମାୟଣ: ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଜୀବନୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏହି ମହାକାବ୍ୟ ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ଆଦର୍ଶ ଜୀବନ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।
- ମହାଭାରତ: ଏହି ମହାଗ୍ରନ୍ଥଟି କେବଳ ଏକ ଯୁଦ୍ଧର କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏଥିରେ ଥିବା ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ହେଉଛି ଜୀବନର ପ୍ରତିଟି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ। ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଉପଦେଶ ସାରା ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ।
- ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣ: ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଭକ୍ତି, ନୀତିଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସନାତନ ସଂସ୍କୃତିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଛନ୍ତି।
ନିଷ୍କର୍ଷ
ସନାତନ ଧର୍ମର ଏହି ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ପୁସ୍ତକ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତାର ଆତ୍ମା। ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣ, ପ୍ରେମ, ସତ୍ୟ ଏବଂ ଅହିଂସାର ବାର୍ତ୍ତା ରହିଛି। ଆଜିର ଯୁଗରେ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଶିକ୍ଷାକୁ ପାଳନ କରିବା ସମୟର ଆବଶ୍ୟକତା।
ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜ୍ – ସତ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ସଚେତନତା ପାଇଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ।
