ବ୍ୟୁରୋ ରିପୋର୍ଟ, ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ (ଭୁବନେଶ୍ୱର):
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ହେଉଛନ୍ତି ଭାଗ୍ୟ, ସମ୍ପଦ ଏବଂ ଶୁଭଫଳର ପ୍ରତୀକ। କେବଳ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱଚ୍ଛଳତା ନୁହେଁ, ବରଂ ଜୀବନରେ ଶାନ୍ତି, ସନ୍ତୋଷ ଏବଂ ବୈଭବ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ମା’ଙ୍କ ଆରାଧନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆଜିର ଏହି ବିଶେଷ ରିପୋର୍ଟରେ ଆମେ ଆଲୋଚନା କରିବା ମା’ଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାର ସରଳ ମାର୍ଗ।
ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଓ ମହିମା
ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ ଉପରେ ବିରାଜମାନ ହୋଇ ଆବିର୍ଭୂତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗିନୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିର ଆଧାର। ତାଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନିର୍ମଳତାର ପ୍ରତୀକ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ବରମୁଦ୍ରା ଜୀବଜଗତକୁ ସମୃଦ୍ଧିର ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।
ଘରକୁ କେମିତି ଆସିବେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ?
ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚଞ୍ଚଳା। ସେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ବାସ କରନ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ:
ଶୃଙ୍ଖଳା: ଯେଉଁଠାରେ ନାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ପରିବାରରେ ଶାନ୍ତି ରହେ।
ନିଷ୍ଠା: ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଘରର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରରେ ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ କରାଯାଏ।
ମା’ଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାର ମନ୍ତ୍ର
ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ, ନିମ୍ନଲିଖିତ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ମା’ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି:
“ଓଁ ଶ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଂ କମଳେ କମଳାଳୟେ ପ୍ରସୀଦ ପ୍ରସୀଦ ଶ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଂ ଓଁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମ୍ୟୈ ନମଃ”
ଓଡ଼ିଶାର ପରମ୍ପରା: ମାଣବସା ଗୁରୁବାର
ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ପରମ୍ପରାରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ଥାନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର। ମାର୍ଗଶୀର ମାସର ପ୍ରତି ଗୁରୁବାର ମା’ଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ଫୁଲ, ମଣ୍ଡା ପିଠା ଏବଂ ନାନାଦି ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରି ‘ମାଣବସା ଗୁରୁବାର’ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ପ୍ରତିଟି ଓଡ଼ିଆ ଘର ମା’ଙ୍କ ପାଦ ଚିହ୍ନ ଓ ଝୋଟି ଚିତାରେ ଝଲସି ଉଠେ।
ନିର୍ଷ୍କଷ:ଭକ୍ତି ଓ ବିଶ୍ୱାସର ସହ ମା’ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂର ହେବା ସହ ଜୀବନରେ ଅଷ୍ଟୈଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥାଏ। ତେବେ କେବଳ ପୂଜା ନୁହେଁ, କର୍ମ ଓ ସାଧୁତା ହିଁ ମା’ଙ୍କୁ ଘରକୁ ଆଣିବାର ପ୍ରକୃତ ମାର୍ଗ।
ବ୍ୟୁରୋ ରିପୋର୍ଟ, ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୁଜ୍।
ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରହସ୍ୟମୟ ଏବଂ ଦେବୀ ପୁରାଣ ତଥା ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣରେ ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି। ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୁଜ୍ର ଏହି ବିଶେଷ ଉପସ୍ଥାପନାରେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ମା’ଙ୍କ ଜନ୍ମ ସହ ଜଡ଼ିତ ସେହି ପୌରାଣିକ କଥାବସ୍ତୁ।
ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ସହିତ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ମତବାଦ ଜଡ଼ିତ। ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନରୁ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ଋଷି ଭୃଗୁଙ୍କ କନ୍ୟା ରୂପେ ତାଙ୍କର ଅବତାର।
ବିଶେଷ ରିପୋର୍ଟ: କେମିତି ହୋଇଥିଲା ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ?
ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ସହିତ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ମତବାଦ ଜଡ଼ିତ। ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନରୁ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ଋଷି ଭୃଗୁଙ୍କ କନ୍ୟା ରୂପେ ତାଙ୍କର ଅବତାର।
୧. ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ଓ ମା’ଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ (ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମତ)
ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ଥରେ ଦୁର୍ବାସା ଋଷିଙ୍କ ଅଭିଶାପ ଯୋଗୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ନିଜର ଶକ୍ତି ଓ ସମ୍ପଦ ହରାଇଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରାମର୍ଶ କ୍ରମେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମିଶି “ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ” କରିଥିଲେ।
୨. ଭୃଗୁ ଋଷିଙ୍କ କନ୍ୟା ‘ଭାର୍ଗବୀ’ଅନ୍ୟ ଏକ ମତ ଅନୁସାରେ, ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରଥମେ ମହର୍ଷି ଭୃଗୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଖ୍ୟାତିଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଋଷି ଭୃଗୁଙ୍କ କନ୍ୟା ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ‘ଭାର୍ଗବୀ’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଦେବତାଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ସେ ନିଜକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲୀନ କରିଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ।
ମା’ଙ୍କ ଜନ୍ମ ସହ ଜଡ଼ିତ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ:
ବିଷୟ ଓ ବିବରଣୀ :
ମୁଖ୍ୟ ବାହନ – ପେଚକ (ଉଲ୍ଲୁ), ଯାହା ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରତୀକ।
ପ୍ରିୟ ପୁଷ୍ପ – ପଦ୍ମ (ଲୋଟସ୍), ଯାହା ପଙ୍କରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମଳ ରହେ।
ବାର – ଶୁକ୍ରବାର ଓ ଗୁରୁବାର।
ସ୍ୱରୂପ – ମା’ଙ୍କର ଆଠଟି ସ୍ୱରୂପ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ‘ଅଷ୍ଟଲକ୍ଷ୍ମୀ’ କୁହାଯାଏ।
ଉପସଂହାର:
ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଜନ୍ମ କେବଳ ଧନର ଆଗମନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ବିଶ୍ୱରେ ସନ୍ତୁଳନ, ସୃଜନଶୀଳତା ଏବଂ ପ୍ରେମର ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ବୁଝାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ପରିଶ୍ରମ ଥାଏ, ସେଠାରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ବାସ କରନ୍ତି।
ମା’ଙ୍କର ଅଷ୍ଟଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ୱରୂପ:
୧. ଆଦି ଲକ୍ଷ୍ମୀ (Adi Lakshmi):ସେ ହେଉଛନ୍ତି ମା’ଙ୍କର ସର୍ବପ୍ରଥମ ଓ ମୂଳ ରୂପ। ସେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନକାରିଣୀ ଏବଂ ଜୀବନର ଆଧାର ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
୨. ଧାନ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ (Dhanya Lakshmi):ସେ କୃଷି ଓ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ। ଜଗତକୁ କ୍ଷୁଧାରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଅମଳ ପ୍ରଦାନ କରିବା ତାଙ୍କର କୃପା।
୩. ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ (Dhairya Lakshmi):ଯାହାଙ୍କୁ ‘ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ସେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସାହସ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିର ସାମ୍ନା କରିବାର ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି।
୪. ଗଜ ଲକ୍ଷ୍ମୀ (Gaja Lakshmi):ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନରୁ ଆବିର୍ଭୂତ ହୋଇଥିବା ମା’ଙ୍କର ଏହି ରୂପ ପଶୁସମ୍ପଦ ଓ ରାଜକୀୟ ବୈଭବର ପ୍ରତୀକ। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁଇଟି ହସ୍ତୀ ରହିଥାନ୍ତି।
୫. ସନ୍ତାନ ଲକ୍ଷ୍ମୀ (Santana Lakshmi):ପରିବାରର ବଂଶ ରକ୍ଷା ଏବଂ ସନ୍ତାନ ସୁଖ ପାଇଁ ମା’ଙ୍କର ଏହି ସ୍ୱରୂପକୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ସେ ସନ୍ତାନଙ୍କ ଆୟୁଷ ଓ ସୁସ୍ଥତା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
୬. ବିଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ (Vijaya Lakshmi):ଜୀବନର ପ୍ରତିଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏବଂ ବାଧାବିଘ୍ନ ଉପରେ ଜୟଲାଭ କରିବା ପାଇଁ ବିଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆରାଧନା କରାଯାଏ। ତାଙ୍କୁ ‘ଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
୭. ବିଦ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମୀ (Vidya Lakshmi):ସେ ଜ୍ଞାନ, ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ କଳା-କୌଶଳର ପ୍ରତୀକ। ଶିକ୍ଷା ଓ ବୁଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ତାଙ୍କର କୃପା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।
୮. ଧନ ଲକ୍ଷ୍ମୀ (Dhana Lakshmi):ସେ ସମ୍ପଦ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆର୍ଥିକ ସମୃଦ୍ଧିର ଦେବୀ। ଜୀବନରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଭକ୍ତମାନେ ଧନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି।
ବିଶେଷ ସୂଚନା: ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଯେଉଁ ଘରେ ଏହି ଅଷ୍ଟଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏ, ସେଠାରେ କେବେ ବି ଅଭାବ ରହେ ନାହିଁ।
ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୁଜ୍ ପାଇଁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଡେସ୍କ।
