ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ / ଭୁବନେଶ୍ୱର: ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ଦେଶର ନ୍ୟାୟିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ‘ଦୁର୍ନୀତି ନିବାରଣ ଆଇନ (Prevention of Corruption Act)’ ର ଧାରା 17A କୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। ବିଶେଷ କରି ଚନ୍ଦ୍ରବାବୁ ନାଇଡୁଙ୍କ ଗିରଫଦାରୀ ମାମଲା ପରଠାରୁ ଏହି ଧାରାଟି ଆଇନଗତ ବିବାଦର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି।
କ’ଣ ଏହି ଧାରା 17A?
୨୦୧୮ ମସିହାରେ ଦୁର୍ନୀତି ନିବାରଣ ଆଇନରେ ଏହି ନୂତନ ଧାରା ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା। ଏହି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ:
• ଯଦି ଜଣେ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀ କିମ୍ବା ଜନ ପ୍ରତିନିଧି ନିଜର ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ସହ ଜଡ଼ିତ କୌଣସି ବିଷୟରେ ଦୁର୍ନୀତି କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୁଏ, ତେବେ ପୋଲିସ ବା ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥା (CBI/Vigilance) ସିଧାସଳଖ ତଦନ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
• ତଦନ୍ତ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସଂପୃକ୍ତ ସରକାର କିମ୍ବା ଉପଯୁକ୍ତ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ପୂର୍ବ ଅନୁମତି (Prior Sanction) ନେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ।
ବିବାଦର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ
ଏହି ଧାରାକୁ ନେଇ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ମତ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି:
- ସୁରକ୍ଷା କବଚ: ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀମାନେ ନିର୍ଭୟରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପାଇଁ ଏହା ଜରୁରୀ, ଯେପରି ସେମାନଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ମାମଲାରେ ଛନ୍ଦା ନଯାଉ।
- ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ତ୍ର: ସମାଲୋଚକଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଧାରା ଦୁର୍ନୀତିଖୋର ନେତା ଓ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ତଦନ୍ତରୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏକ ‘ଢାଲ’ ସଦୃଶ କାମ କରୁଛି।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା
ଧାରା 17A ର ପ୍ରୟୋଗକୁ ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦେଇଛନ୍ତି:
- ପିଛିଲା ପ୍ରଭାବ (Retrospective Effect): କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଅପରାଧ ୨୦୧୮ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଛି, ତେବେ ସେଠାରେ ଧାରା 17A ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ। କେବଳ ୨୦୧୮ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାମଲାରେ ଏହି ସୁରକ୍ଷା ମିଳିବ।
- ଅନୁମତିର ଆବଶ୍ୟକତା: ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଯଦି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ସରକାରୀ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ପରିସରଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ (ଯେପରିକି ସିଧାସଳଖ ଲାଞ୍ଚ ନେବା), ତେବେ ସେ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୂର୍ବ ଅନୁମତି ନେବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।
- ଭିନ୍ନ ମତ: ନିକଟରେ ଜଷ୍ଟିସ ଅନିରୁଦ୍ଧ ବୋଷ ଏବଂ ଜଷ୍ଟିସ ବେଲା ଏମ. ତ୍ରିବେଦୀଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଏହି ଧାରାର ପ୍ରୟୋଗ ଉପରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମତ ରଖିଥିଲେ, ଯାହାଫଳରେ ଏହି ମାମଲା ଏବେ ବୃହତ୍ତର ଖଣ୍ଡପୀଠକୁ ଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।
ନିଷ୍କର୍ଷ
ଧାରା 17A ଏବେ ଭାରତୀୟ ଆଇନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ସାଧୁ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟପଟେ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧରେ ଶୂନ୍ୟ ସହନଶୀଳତା (Zero Tolerance) ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବା ଏବେ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ପାଇଁ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ।
ବ୍ୟୁରୋ ରିପୋର୍ଟ, ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜ୍
