ନମସ୍କାର, ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜର ଦର୍ଶକବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁମେହ (Diabetes) ବା ସୁଗାର ବେମାରୀ ଉପରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରିପୋର୍ଟ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି:
ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରିପୋର୍ଟ: ମଧୁମେହ – ଏକ ନିରବ ଘାତକ
ଉପକ୍ରମ:
ବର୍ତ୍ତମାନର ବଦଳୁଥିବା ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ଅନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟପେୟ ଯୋଗୁଁ ମଧୁମେହ ବା ‘ସୁଗାର’ ଏକ ଗୁରୁତର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। ଭାରତକୁ ବିଶ୍ୱର “ମଧୁମେହ ରାଜଧାନୀ” କୁହାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଏହା ପ୍ରତି ସତର୍କ ରହିବା ନିହାତି ଜରୁରୀ।
୧. ମଧୁମେହର ପ୍ରକାର:
- ଟାଇପ୍-୧: ଶରୀରରେ ଇନସୁଲିନ୍ ଆଦୌ ତିଆରି ହୋଇନଥାଏ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ପିଲାମାନଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଏ।
- ଟାଇପ୍-୨: ଶରୀରରେ ଇନସୁଲିନ୍ ଠିକ୍ ଭାବେ କାମ କରେ ନାହିଁ। ଏହା ଅଧିକାଂଶ ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଏ।
୨. ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷଣ:
- ବାରମ୍ବାର ପରିସ୍ରା ଲାଗିବା (ବିଶେଷ କରି ରାତିରେ)।
- ଅଧିକ ଶୋଷ ଓ ଭୋକ ଲାଗିବା।
- ବିନା କାରଣରେ ଓଜନ କମିଯିବା।
- ଆଖିକୁ ଝାପ୍ସା ଦେଖାଯିବା।
- କୌଣସି କ୍ଷତ ଶୀଘ୍ର ନ ଶୁଖିବା।
୩. ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଉପାୟ:
ମଧୁମେହକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଲ କରାଯାଇ ନପାରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖାଯାଇପାରିବ:
- ଖାଦ୍ୟପେୟ: ମିଠା, ମଇଦା ଓ ଅଧିକ କାର୍ବୋହାଇଡ୍ରେଟ୍ ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ପରିହାର କରନ୍ତୁ। ସବୁଜ ପନିପରିବା ଓ ଫାଇବର ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତୁ।
- ବ୍ୟାୟାମ: ଦୈନିକ ଅତିକମରେ ୩୦ ମିନିଟ୍ ଚାଲନ୍ତୁ ବା ଯୋଗ କରନ୍ତୁ।
- ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ: ସମୟ ସମୟରେ ରକ୍ତ ଶର୍କରା (Blood Sugar) ପରୀକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
- ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶ: ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଔଷଧ ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ବଦଳାନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ବିସ୍ତୃତ ରିପୋର୍ଟ: ମଧୁମେହରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ସତର୍କତା
୧. ମଧୁମେହ କାହିଁକି ହୁଏ? (ପ୍ରମୁଖ କାରଣ)
- ବଂଶଗତ କାରଣ: ଯଦି ପରିବାରରେ ବାପା କିମ୍ବା ମା’ଙ୍କର ମଧୁମେହ ଥାଏ, ତେବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିକୁ ଏହା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ।
- ମେଦବହୁଳତା (Obesity): ଶରୀରର ଓଜନ ଅଧିକ ହେଲେ ଇନସୁଲିନ୍ ଠିକ୍ ଭାବେ କାମ କରିପାରେ ନାହିଁ।
- ଶାରୀରିକ ପରିଶ୍ରମର ଅଭାବ: ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବସି ରହି କାମ କରିବା ଏବଂ ବ୍ୟାୟାମ ନକରିବା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ଅଂଶ ବଢ଼ିଯାଏ।
- ମାନସିକ ଚାପ: ଅତ୍ୟଧିକ ଚିନ୍ତା ବା ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ଶରୀରରେ ହରମୋନ୍ର ସନ୍ତୁଳନ ବିଗାଡ଼ି ଦିଏ।
୨. ମଧୁମେହରୁ ହେଉଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଟିଳତା (Complications)
ଯଦି ସୁଗାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବାହାରକୁ ଚାଲିଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଶରୀରର ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ:
- ହୃଦରୋଗ: ହୃଦଘାତ (Heart Attack) ର ଭୟ ବଢ଼ିଯାଏ।
- କିଡ୍ନୀ ସମସ୍ୟା: ବାରମ୍ବାର ସୁଗାର ବଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା କିଡ୍ନୀ ଖରାପ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ।
- ସ୍ନାୟୁଗତ ସମସ୍ୟା: ହାତ ଓ ପାଦ ଜଳାପୋଡ଼ା କରିବା କିମ୍ବା ବାଧିବା (Neuropathy)।
- ଆଖିର ସମସ୍ୟା: ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି କମିଯିବା ବା ଅନ୍ଧତ୍ୱ।
୩. ସୁସ୍ଥ ରହିବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ତାଲିକା (Diet Chart)
- କ’ଣ ଖାଇବେ: ସବୁଜ ପନିପରିବା, କଲରା, ପାଳଙ୍ଗ, ମେଥି, ଓଟ୍ସ, ମୁଗ ଡାଲି, ଏବଂ ଫଳ ମଧ୍ୟରେ ସେଓ ଓ ପିଜୁଳି ଖାଇପାରିବେ।
- କ’ଣ ଖାଇବେ ନାହିଁ: ଚିନି, ମିଠା, କୋଲ୍ଡ ଡ୍ରିଙ୍କସ, ଅଧିକ ଭଜାପୋଡ଼ା ଖାଦ୍ୟ, ଆଳୁ, ଚାଉଳ (ସୀମିତ ପରିମାଣରେ) ଏବଂ ମଇଦା ତିଆରି ଖାଦ୍ୟରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ।
୪. ଘରୋଇ ଉପଚାର ଓ ସଚେତନତା
- ମେଥି ପାଣି: ରାତିରେ ମେଥି ଭିଜାଇ ସକାଳେ ସେହି ପାଣି ପିଇବା ସୁଗାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
- ଚାଲିବା: ଦିନକୁ ଅତିକମରେ ୭,୦୦୦ ରୁ ୧୦,୦୦୦ ପାଦ ଚାଲିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।
- ନିୟମିତ ପରୀକ୍ଷା: ବର୍ଷକୁ ଅତିକମରେ ଥରେ HbA1c ପରୀକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯାହା ଗତ ୩ ମାସର ହାରାହାରି ସୁଗାର ସୂଚନା ଦେଇଥାଏ।
ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରିପୋର୍ଟ ପାଇଁ ମଧୁମେହ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା କିଛି ପ୍ରମୁଖ ଏଲୋପାଥିକ ଏବଂ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଔଷଧର ବିବରଣୀ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା।
ସତର୍କ ସୂଚନା: ଏହି ସୂଚନା କେବଳ ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ନ୍ୟୂଜ୍ ରିପୋର୍ଟ ପାଇଁ। କୌଣସି ବି ଔଷଧ ସେବନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଜଣେ ପଞ୍ଜିକୃତ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ନିହାତି ଜରୁରୀ। ଔଷଧ ସେବନର ବିଧି ଓ ମାତ୍ରା ସମର୍କରେ ବିଶେଷ ଯତ୍ନବାନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ –
୧. ଏଲୋପାଥିକ ଔଷଧ (Allopathic Tablets)
ଏଲୋପାଥିକ ଔଷଧଗୁଡ଼ିକ ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ଅଂଶକୁ ତୁରନ୍ତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ସାଧାରଣତଃ ନିମ୍ନଲିଖିତ ‘ସଲ୍ଟ’ (Salt) ଥିବା ଟାବଲେଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ:
- Metformin (ମେଟ୍ଫର୍ମିନ୍): ଏହା ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ ଔଷଧ। ଏହା ଶରୀରରେ ଇନସୁଲିନ୍ ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ବଢ଼ାଇଥାଏ।
- Glimepiride (ଗ୍ଲାଇମିପିରାଇଡ୍): ଏହା ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟକୁ (Pancreas) ଅଧିକ ଇନସୁଲିନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।
- Voglibose (ଭୋଗ୍ଲିବୋଜ୍): ଏହା ଖାଇବା ପରେ ଶରୀରରେ ଶର୍କରା ବୃଦ୍ଧିକୁ ରୋକିଥାଏ।
- Sitagliptin (ସିଟାଗ୍ଲିପ୍ଟିନ୍): ଏହା ଶରୀରରେ ଇନସୁଲିନ୍ ସ୍ତର ବଢ଼ାଇବା ସହ ଗ୍ଲୁକାଗନ୍ (ଯାହା ସୁଗାର ବଢ଼ାଏ) କୁ କମ କରିଥାଏ।
- Gliclazide (ଗ୍ଲାଇକ୍ଲାଜାଇଡ୍): ଏହା ମଧ୍ୟ ଟାଇପ୍-୨ ମଧୁମେହ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
୨. ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଔଷଧ (Ayurvedic Medicines)
ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଔଷଧ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ସୁଗାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସହ ଶରୀରର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇଥାଏ:
- BGR-34: ଏହା CSIR-NBRI ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଔଷଧ।
- Madhunashini Vati (ମଧୁନାଶିନୀ ବଟୀ): ପତଞ୍ଜଳି ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ସଂସ୍ଥାର ଏହି ଔଷଧ ସୁଗାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ଖୁବ୍ ଜଣାଶୁଣା।
- Chandraprabha Vati (ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ବଟୀ): ଏହା ସୁଗାର ଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବା ପରିସ୍ରା ସମସ୍ୟା ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଦୂର କରେ।
- Vasant Kusumakar Ras: ଏହା ମଧୁମେହ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଟନିକ୍ ଭାବେ କାମ କରେ।
- Diabecon (Himalaya): ହିମାଳୟ କମ୍ପାନୀର ଏହି ଔଷଧ ରକ୍ତରେ ସୁଗାର ମାତ୍ରା କମାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
୩. ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାଦାନ (Natural Ingredients)
ଆପଣ ଏହି ଘରୋଇ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ମାତ୍ରା ଓ ବିଧି ଅନୁସାରେ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ କରିପାରିବେ:
- କଲରା (Bitter Gourd): ଏଥିରେ ଚାରାଣ୍ଟିନ୍ (Charantin) ନାମକ ପଦାର୍ଥ ଥାଏ ଯାହା ସୁଗାର କମାଏ।
- ଜାମୁକୋଳି ମଞ୍ଜି ଗୁଣ୍ଡ (Jamun Seed Powder): ଏହା ଗ୍ଲାଇକୋସୁରିଆ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।
- ମେଥି (Fenugreek): ଫାଇବର ଭରପୂର ଏହି ଉପାଦାନ ହଜମ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଧୀମା କରି ସୁଗାର ସ୍ତର ସ୍ଥିର ରଖେ।
ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବାର୍ତ୍ତା:
“ଔଷଧ ଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି ଜୀବନଶୈଳୀ। ଡାକ୍ତରଙ୍କ ବିନା ପରାମର୍ଶରେ କୌଣସି ଔଷଧ ସେବନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ ଓ ସଠିକ୍ ଖାଦ୍ୟପେୟ ହିଁ ସୁସ୍ଥ ରହିବାର ମୂଳମନ୍ତ୍ର।”
ଜାଗ୍ରତ ଭାରତ ନ୍ୟୂଜର ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ରିପୋର୍ଟରେ ମଧୁମେହ ଔଷଧ ସେବନର ସଠିକ୍ ବିଧି ଓ ସାଧାରଣ ମାତ୍ରା ସମ୍ପର୍କରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି।
ବିଶେଷ ସୂଚନା: ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୋଗୀଙ୍କ ଶରୀରର ଶର୍କରା ସ୍ତର (Sugar Level) ଭିନ୍ନ ଥାଏ। ତେଣୁ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାତ୍ରା (Dose) ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଔଷଧର ପରିମାଣ ବଢ଼ାନ୍ତୁ କିମ୍ବା କମାନ୍ତୁ ନାହିଁ।
୧. ଏଲୋପାଥିକ ଔଷଧ ସେବନ ବିଧି (Allopathic Intake Guide)
ଏଲୋପାଥିକ ଔଷଧଗୁଡ଼ିକ ରକ୍ତରେ ଶୁଗାର ସ୍ତରକୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହାର ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତା ଖୁବ୍ ଜରୁରୀ:
- ମେଟ୍ଫର୍ମିନ୍ (Metformin): ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଖାଇବା ପରେ କିମ୍ବା ଖାଇବା ସମୟରେ ନିଆଯାଏ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପେଟରେ ଗ୍ୟାସ୍ ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସୁବିଧା ହୋଇନଥାଏ।
- ଗ୍ଲାଇମିପିରାଇଡ୍ (Glimepiride): ଏହାକୁ ସାଧାରଣତଃ ସକାଳ ଜଳଖିଆ ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ଖାଇବାର ୧୫-୩୦ ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ନିଆଯାଏ।
- ଭୋଗ୍ଲିବୋଜ୍ (Voglibose): ଏହାକୁ ଖାଇବା ପୂର୍ବରୁ (ଠିକ୍ ପ୍ରଥମ ଗୁଣ୍ଡ ଖାଇବା ଆଗରୁ) ନେବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଏ, ଯାହାଫଳରେ ଖାଦ୍ୟରୁ ଶର୍କରା ଅଂଶ ଶରୀରରେ ଶୀଘ୍ର ମିଶିପାରେ ନାହିଁ।
ସାଧାରଣ ମାତ୍ରା: * ସୁଗାର ପରିମାଣ ଅନୁସାରେ ଡାକ୍ତର ୫୦୦ ମିଲିଗ୍ରାମ (mg), ୮୫୦ mg କିମ୍ବା ୧୦୦୦ mg ର ଡୋଜ୍ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି। ଦିନକୁ ଥରେ ବା ଦୁଇଥର ଖାଇବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଥାଏ।
୨. ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଔଷଧ ସେବନ ବିଧି (Ayurvedic Intake Guide)
ଆୟୁର୍ବେଦିକ ଔଷଧଗୁଡ଼ିକ ଶରୀର ଉପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ କାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହାର ସେବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଟିକେ ଭିନ୍ନ:
- ମଧୁନାଶିନୀ ବଟୀ / BGR-34: ଏହାକୁ ସାଧାରଣତଃ ସକାଳେ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଖାଇବାର ୩୦ ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ଉଷୁମ ପାଣି ସହିତ ସେବନ କରାଯାଏ।
- ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ବଟୀ: ଏହାକୁ ସାଧାରଣତଃ ଖାଇବା ପରେ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ଟାବଲେଟ୍ ଉଷୁମ ପାଣି ବା କ୍ଷୀର ସହିତ ନିଆଯାଏ।
- ଘରୋଇ ଗୁଣ୍ଡ (ମେଥି/ଜାମୁକୋଳି ମଞ୍ଜି): ଏହାକୁ ସକାଳେ ଖାଲି ପେଟରେ ଉଷୁମ ପାଣି ସହ ୧-୨ ଚାମଚ ନେବା ସର୍ବୋତ୍ତମ।
୩. ଔଷଧ ସେବନ ବେଳେ ରଖିବାକୁ ଥିବା ସାବଧାନତା
- ହାଇପୋଗ୍ଲାଇସେମିଆ (Hypoglycemia): ଯଦି ଔଷଧ ଖାଇବା ପରେ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାରେ ବିଳମ୍ବ ହୁଏ, ତେବେ ସୁଗାର ବହୁତ କମିଯାଇପାରେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ବୁଲାଇବା, ଅଧିକ ଝାଳ ବୋହିବା ବା ଦୁର୍ବଳ ଲାଗିବା ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦିଏ। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ କିଛି ମିଠା ବା ଚିନି ପାଣି ପିଇବା ଉଚିତ୍।
- ନିୟମିତ ସମୟ: ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ଔଷଧ ଖାଆନ୍ତୁ। ଯଦି କୌଣସି ଦିନ ଔଷଧ ଖାଇବା ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଦୁଇଟି ଡୋଜ୍ ଏକାସଙ୍ଗେ ଖାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ନିଷ୍କର୍ଷ (Conclusion for News Report):
”ମଧୁମେହ ସହ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ ବିତାଇବା ସମ୍ଭବ, ଯଦି ଆପଣ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଭାବେ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି। ମନେରଖନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ଔଷଧ ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ହିଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବ।”
ବ୍ୟରୋ ରିପୋର୍ଟ୍
