ପବିତ୍ର ଗଣେଶ ପୂଜା: ବିଘ୍ନବିନାଶକଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ସିଦ୍ଧି, ବୁଦ୍ଧି ଓ ସମୃଦ୍ଧିର କାମନା

ଭୁବନେଶ୍ୱର, ୧୪/୯: ଆଜି ପବିତ୍ର ଗଣେଶ ପୂଜା। ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ ବିଘ୍ନବିନାଶକ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ବିଦ୍ୟାର ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଯେକୌଣସି ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ଗଣେଶଙ୍କ ସ୍ମରଣ ଓ ପୂଜା କରିବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି। ଭକ୍ତମାନେ ଗଣପତିଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଜୀବନରୁ ବାଧା ଦୂର ହେବା ସହ ଜ୍ଞାନ, ସଫଳତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳିବ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି।

କିପରି ହେଲା ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କ ଜନ୍ମ?

ପୁରାଣରେ ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଭିନ୍ନ କଥା ରହିଛି। ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଚଳିତ କଥା ଅନୁସାରେ, ମା’ ପାର୍ବତୀ ନିଜ ଦେହର ଚନ୍ଦନ ଓ ମଳୟାଗିରିର ଲେପରୁ ଜଣେ ବାଳକଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ସେହି ବାଳକଙ୍କୁ ନିଜ ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରହରୀ ଭାବେ ରଖି ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ।

ସେହି ସମୟରେ ଭଗବାନ ଶିବ ସେଠାକୁ ଆସିବାରୁ ଗଣେଶ ତାଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ଯିବାକୁ ଦେଇନଥିଲେ। ଏହାକୁ ନେଇ ଶିବ ଓ ଗଣେଶଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ ଆଘାତରେ ଗଣେଶଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଓ କ୍ରୋଧ ପରେ ଭଗବାନ ଶିବ ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ ଲଗାଇ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଥିଲେ। ଏହାପରେ ତାଙ୍କୁ ଗଣାଧିପତି ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା।

ଗଣେଶଙ୍କ ପରିବାର ଓ ଭାଇ-ଭଉଣୀ

ଶ୍ରୀଗଣେଶ ଭଗବାନ ଶିବ ଓ ମା’ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର। ତାଙ୍କ ଭ୍ରାତା ହେଉଛନ୍ତି କାର୍ତ୍ତିକେୟ ବା ସ୍କନ୍ଦ। ଗଣେଶ ଓ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ନେଇ ପୁରାଣରେ ଅନେକ ରୋଚକ କଥା ରହିଛି। ବିଶେଷକରି ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଘଟଣାରେ ଗଣେଶଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଚକ୍ଷଣତାର ପରିଚୟ ମିଳେ।

ଗଣେଶଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପୁରାଣିକ ପରମ୍ପରା ରହିଛି। କେତେକ ପରମ୍ପରାରେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ସିଦ୍ଧି ଓ ବୁଦ୍ଧିଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଶୁଭ ଓ ଲାଭଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ବ୍ୟବସାୟିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଓ ଘରେ ‘ଶୁଭ-ଲାଭ’ ଲେଖିବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି।

କେଉଁଠି ହୁଏ ଗଣେଶ ପୂଜା?

ଗଣେଶ ପୂଜା ଭାରତର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିର ସହ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଘର, ମନ୍ଦିର, ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ, କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ବ୍ୟବସାୟିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପୂଜାମଣ୍ଡପରେ ଗଣପତିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା କରାଯାଏ।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଗଣେଶୋତ୍ସବ ବିଶେଷ ଜନପ୍ରିୟ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ, ବଜାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ସାହିରେ ଗଣେଶ ପୂଜା ବଡ଼ ଆଡ଼ମ୍ବରରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥାଏ।

କିପରି କରାଯାଏ ଗଣେଶ ପୂଜା?

ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ଥାନକୁ ପରିଷ୍କାର କରି ଗଣେଶଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ଫଟୋ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ। ପରେ ସଂକଳ୍ପ, ଆଚମନ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଆବାହନ ପରେ ଗଣପତିଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାମୃତ ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର, ଚନ୍ଦନ, ସିନ୍ଦୂର, ଫୁଲ ଓ ଦୂର୍ବା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।

ଗଣେଶ ପୂଜାରେ ଦୂର୍ବା ଘାସ ଓ ମୋଦକର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଭକ୍ତମାନେ ଗଣପତିଙ୍କୁ ମୋଦକ, ଲଡ଼ୁ, ଫଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ଗଣେଶ ଆରତି ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ।

ପୂଜା ସମୟରେ “ଓଁ ଗଂ ଗଣପତୟେ ନମଃ” ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବାକୁ ଶୁଭ ମନାଯାଏ।

ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ କ’ଣ ମିଳେ?

ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ଗଣେଶଙ୍କ ଆରାଧନା କଲେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଜୀବନରେ ବାଧା ଦୂର ହୁଏ ଏବଂ ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳତା ମିଳେ। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଜ୍ଞାନ, ଏକାଗ୍ରତା ଓ ସ୍ମୃତିଶକ୍ତି ପାଇଁ ଗଣେଶଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ କାମନା କରନ୍ତି।

ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ବ୍ୟବସାୟରେ ଉନ୍ନତି, ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ଓ ‘ଶୁଭ-ଲାଭ’ ପାଇଁ ଗଣପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ତେବେ ଧନପ୍ରାପ୍ତିକୁ କେବଳ ପୂଜାର ଫଳ ଭାବେ ନୁହେଁ, ଭକ୍ତି ସହିତ ପରିଶ୍ରମ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା, ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ସଠିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟପନ୍ଥା ସହ ଯୋଡ଼ି ଦେଖାଯାଏ।

ସିଦ୍ଧି ଓ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଗଣେଶ ଆରାଧନା

‘ସିଦ୍ଧି’ ଅର୍ଥ ସଫଳତା ବା କାର୍ଯ୍ୟସାଧନା ଏବଂ ‘ବୁଦ୍ଧି’ ଅର୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକ। ଗଣେଶଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ଏହି ଦୁଇ ଗୁଣର ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।

ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରି ପରିଷ୍କାର ସ୍ଥାନରେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦୂର୍ବା ଓ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରି “ଓଁ ଗଂ ଗଣପତୟେ ନମଃ” ଜପ କରିବା ଭକ୍ତିପରମ୍ପରାରେ ଶୁଭ ମନାଯାଏ। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ପାଠପଢ଼ା ପୂର୍ବରୁ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରେରଣା ମିଳିପାରେ।

ଗଣେଶଙ୍କ ମୂଷକ ବାହନର ରହସ୍ୟ

ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କ ବାହନ ହେଉଛି ମୂଷକ। ଏହାକୁ ମନୁଷ୍ୟର ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇଚ୍ଛା, ଚଞ୍ଚଳ ମନ ଓ ଅହଂକାରର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ। ଗଣେଶ ମୂଷକ ଉପରେ ବସିବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ନିଜର ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇଚ୍ଛାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେ।

ଭକ୍ତି ସହ ପରିଶ୍ରମ ହିଁ ସଫଳତାର ମାର୍ଗ

ଗଣେଶ ପୂଜାର ମୂଳ ବାର୍ତ୍ତା କେବଳ ଧନ ବା ସାଂସାରିକ ସଫଳତା ନୁହେଁ; ବରଂ ଜ୍ଞାନ, ବିବେକ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ବାଧାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାର ମନୋବଳ। ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସରେ ଗଣପତିଙ୍କ କୃପା ଜୀବନକୁ ଶୁଭ ଦିଗ ଦେଇଥାଏ।

ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଘରେ ଘରେ ଗଣପତିଙ୍କ ଆରାଧନା ସହ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରୁ ବିଘ୍ନ ଦୂର ହେଉ, ପରିବାରରେ ସୁଖ-ଶାନ୍ତି ରହୁ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନରେ ଶୁଭ-ଲାଭ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଆସୁ—ଏହି କାମନା କରାଯାଉଛି।

ଗଣପତି ବାପ୍ପା ମୋରିଆ! 🙏