କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଲୋକସଭାରେ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ୫୪୩ରୁ ବୃଦ୍ଧି କରି ୮୧୬କୁ ନେବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରସ୍ତାବର ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହା ଏକ ବଡ଼ ସୀମାପୁନନିର୍ଦ୍ଧାରଣ (ଡିଲିମିଟେସନ୍) ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଅଂଶ, ଯାହା ୨୦୧୧ ଜନଗଣନାରେ ଆଧାରିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକସଭା ସହିତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ବିଧାନସଭା ଆସନ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ।
ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ
ନୂଆ ୮୧୬ ଆସନରୁ ୨୭୩ଟି (ପ୍ରାୟ ୩୩%) ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିବ। ଏହା ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଆଇନ୍ର ସଂଶୋଧନ ସହ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍ ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ
ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ୮୦ରୁ ୧୨୦ ଆସନ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଲୋକସଭା ଆସନ ୨୧ରୁ ୨୪ କିମ୍ବା ୨୮କୁ ବୃଦ୍ଧି ସମ୍ଭାବ।
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ୨୦୨୯ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଲାଗୁ ହେବାର ଆଶା।
“ଦେଶର ସଂସଦୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଐତିହାସିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆଶଙ୍କା। ଲୋକସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ୫୪୩ରୁ ବଢ଼ି ୮୧୬କୁ ଯିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଉଛି। ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଆଇନ୍ ଲାଗୁ କରିବା ସହିତେ ସୀମା ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ର ଏହି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ଦେଶର ରାଜନୀତିକ ଚିତ୍ରକୁ ପୁନଃ ଲେଖିଦେବ।”
ବିସ୍ତାର ଆକାରରେ
ପ୍ୟାକେଜ୍ ନାରେସନ୍ – ଜାତୀୟ ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ-
ଦେଶରେ ନୂଆ ଡିଲିମିଟେସନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ରୋଡ୍ମାପ୍ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ୨୦୧୧ ଜନଗଣନାକୁ ଆଧାର କରି ଏବେ ଲୋକସଭା ଆସନ ୫୪୩ (ମୋଟ ୫୩୨ ନିର୍ବାଚିତ + ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ) ରୁ ପ୍ରାୟ ୫୦% ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ୮୧୬ରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପ୍ରସ୍ତାବ ଆସିଛି।
ନୂଆ ଆସନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ୨୭୩ଟି ଆସନ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯିବ ବୋଲି ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନାରୁ ସୂଚନା ମିଳିଛି।
ସରକାର ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଆଇନ୍କୁ ୨୦୨୯ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନର ପୂର୍ବରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲାଗୁ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ସେଥିପାଇଁ ସଂବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍, ଡିଲିମିଟେସନ୍ କମିଶନ୍ ଗଠନ, ଆସନ ବିତରଣ ଓ ସଂରକ୍ଷିତ କ୍ଷେତ୍ର ଚିହ୍ନଟ – ସବୁକୁ ଏକ ପ୍ୟାକେଜ୍ ଭିତରେ ନେଇ କାମ ହେଉଛି।
ରାଜ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଆସନ ବୃଦ୍ଧି –
ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ – ବର୍ତ୍ତମାନ ୮୦ରୁ ବଢ଼ି ୧୨୦ ହେବାର ଆଶା।
ମଧ୍ୟମ ରାଜ୍ୟ (ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଛତିଶଗଡ଼, ଆସାମ, ପଞ୍ଜାବ, ହରିୟାଣା ଇତ୍ୟାଦି) – ସବୁଠି ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧିର ଆକଳନ।
ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଲୋକସଭା ଆସନ ୫୦% ବଢ଼ି ୮୧୬ ପହଞ୍ଚିବା ପ୍ରସ୍ତାବ, ଏବଂ କିଛି ରିପୋର୍ଟରେ ଏହାକୁ ୮୪୮ ଯାଏଁ ହୋଇପାରିବା ଆକଳନ ମଧ୍ୟ ଥିବା କୁହାଯାଉଛି – ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିଚାର ଚାଲିଛି।
ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ଓ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ST) ପାଇଁ ରିଜର୍ଭ୍ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିବା ଆଶା – ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ SC ଆସନ ୮୪ରୁ ୧୨୬ ହୋଇପାରିବ ମନେ ହୋଇଛି।
ଓଡ଼ିଶାର ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ –
ଓଡ଼ିଶାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୧ଟି ଲୋକସଭା ଆସନ ରହିଛି। ବିଭିନ୍ନ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ଡିଲିମିଟେସନ୍ ପରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୨୮ ଯାଏଁ ବଢ଼ିପାରେ ବୋଲି ଆକଳନ ହେଉଛି, କିଛି ରିପୋର୍ଟ ଏହାକୁ ୩୨ ଯାଏଁ ଯିବା ଅନୁମାନ ମଧ୍ୟ ଦେଇଛି।
ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି, ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପ୍ରବାସ, ଆର୍ଥିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ – ଏସବୁ ହେଉଛି ଆସନ ବଢ଼ିବାର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର।
ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭା ଆସନ ମଧ୍ୟ ଏହାଙ୍କ ସହିତ ମାନ୍ୟ ଭାବରେ ବଢ଼ିବା ଆଶା ରହିଛି। ଏଥିରୁ ରାଜ୍ୟରେ ନୂଆ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ସୃଷ୍ଟି, କିଛି ପୁରୁଣା ସୀମା ରଦବଦଳ, ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦଳ ପାଇଁ ନୂଆ ରାଜନୀତିକ ସମୀକରଣ ଗଠିତ ହେବ।
ରାଜନୀତିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା –
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର – ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ, ସମାନ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଓ ଜନସଂଖ୍ୟା ଆଧାରିତ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ “ରିଫର୍ମ ଓଫ୍ ପଲିଟିକାଲ୍ ରିପ୍ରେଜେନ୍ଟେସନ୍” ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି।
ବିପକ୍ଷ ଦଳ – ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆସନ ଅସମତୁଳନ, ସଂସଦର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ଓ ଛୋଟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସ୍ୱର କମିଯିବା ନେଇ ଚିନ୍ତା ଉଠାଇପାରନ୍ତି – ରିପୋର୍ଟ
ସଂଘୀୟ ଢାଞ୍ଚା – ଆସନ ବଢ଼ିଲେ ଆଉ କେତେ ମନ୍ତ୍ରୀ, କେତେ ସଂସଦ ସଦସ୍ୟ, ସଂସଦର ପ୍ରାକ୍ରିୟା କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବ –
“ଲୋକସଭା ଆସନ ୫୪୩ରୁ ୮୧୬ – ସଂଖ୍ୟାରେ ମାତ୍ର ବୃଦ୍ଧି କି ଦେଶର ଲୋକତନ୍ତ୍ରରେ ଗୁଣାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ? ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ୩୩% ସଂରକ୍ଷଣ ସହ ନୂଆ ସଂସଦ – ଅଧିକ ସ୍ୱର କି ଅଧିକ କୋଳାହଳ? ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହା ଉପରେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ରାଜନୀତିକ ଯୁଦ୍ଧ ତୀବ୍ର ହେବା ପ୍ରାୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ।”
